فروشگاه‌های زنجیره‌ای یکی از بخش‌های مهم در نظام توزیع کشور است که در سالیان اخیر رشد قابل‌توجهی داشته است. یکی از تحولات این حوزه امکان استفاده از سیستم نوین در فروش همچون ارائه فهرست اقلام خریداری‌شده، ارائه فاکتور، جمع صورت‌حساب و تخفیفات بوده است که صرفه‌جویی قابل‌توجهی در زمان و هزینه نسبت به سیستم سنتی ارائه می‌دهد. تکنولوژی بارکد و بارکدخوان‌ها است که عمل این امکان را در اختیار این فروشگاه‌ها قرار داده است و امروزه نه‌تنها در کانتر فروش فروشگاه‌های زنجیره‌ای بزرگ و هایپرمارکت‌ها شاهد استفاده از بارکدها هستیم بلکه حتی در هیچ فروشگاه محلی و مغازه‌های کوچک نیز نمی‌توان موردی یافت که از این تکنولوژی و مزایای آن بهره نبرد. همچنین صندوق مکانیزه فروش نیز با استفاده از این تکنولوژی به فروشگاه‌‌های زنجیره‌ای و سایر کسب‌وکارها کمک می‌کند تا عملیات بازرگانی ازجمله فروش، خرید، دریافت، پرداخت، موجودی انبار و .... را ثبت، محاسبه و کنترل کنند.

مهم‌ترین چالش‌هایی که فروشگاه‌های زنجیره‌ای در استفاده از بارکدها عنوان کرده‌اند شامل نیاز به تعریف راه‌حل‌ها با هدف انطباق‌پذیری با استانداردهای جهانی با توجه به قابلیت ردیابی، ره‌گیری و ایمنی محصولات؛ عدم بهره‌مندی از تخصص، دانش و خدمات پشتیبانی کدینگ؛ عدم امكان رديابي صحيح كالا؛ تغییرات شدید قیمت؛ مواجه بودن با تأمین‌کنندگان بابت دریافت اطلاعات؛ پراکندگی در دسترسی به اطلاعات تمام تأمین‌کنندگان به‌صورت یکجا؛‌ تفاوت تاریخ تولید در قفسه‌ها و درنتیجه تفاوت قیمت‌ها؛‌ عدم برنامه‌ریزی صحیح برای جانمایی اقلام در قفسه‌ها؛‌ چالش «فایفو-FIFO» و عدم مدیریت قفسه‌بندی صحیح اقلام درون انبار؛ وجود تکرار در سامانه‌ها و ایجاد هزینه و هزینه برچسب‌گذاری مجدد می‌شود.

نكات كليدي:

1- چالش‌های مورداشاره فروشگاه‌های زنجیره‌ای می‌تواند با استفاده از خدمات مرکز شماره‌گذاری کالا و خدمات ایران رفع شود. این مرکز به‌عنوان قطب کدینگ کشور است و تابه‌حال بیش از ۳,۶۰۰,۰۰۰ کد ملّی و کد بین‌المللی کالا ثبت کرده که در دیتابیس اطلاعاتی آن موجود است و مربوط به بیش از ۹۰ هزار شرکت از تأمین‌کنندگان، تولیدکنندگان و واردکنندگان کالا به کشور است. همچنین این مرکز نماینده سازمان جهانی GS1 می‌باشد که این اعتبار در سطح بین‌المللی با دریافت نمایندگی انحصاری این سازمان با تخصیص پیش‌شماره ۶۲۶ به ایران برای شناسه‌دار کردن کالاها افزایش‌یافته و مرکز صاحب کرسی رأی در مجامع بین‌المللی است.

2- این مرکز می‌تواند خدمات متعدد زیر را برای مرتفع ساختن چالش‌های فروشگاه‌های زنجیره‌ای در اختیار آنان قرار دهد که اثر قابل‌توجهی بر هزینه تمام‌شده آن‌ها در زنجیره تأمین و زنجیره عرضه و فروش دارد.

  • وب‌سرویس استعلام اطلاعات کالا. بررسی و صحه‌گذاری ‌اطلاعات محصولات و نمایش آن‌ها در قالب یک کاتالوگ الکترونیکی که با اسکن بارکد محصول نمایان می‌شود و اشتراک‌گذاری آن را بر روی شبکه جهانی GDSN امکان‌پذیر و استفاده از سرویس‌های ردیابی و ره‌گیری کالا EPCIS را میسر می‌کند.
  • وب‌سرویس اطلاعات تأمین‌کنندگان. ارائه مشخصات تأمين‌كنندگان خارجي و داخلي محصول و امكان سفارشي‌سازي خدمات و گزارش‌ها.
  • بازگردانی اطلاعات صحیح کدها و تأمین‌کنندگان. فروشگاه‌های زنجیره‌ای می‌توانند اطلاعات کدهای کالاهای ثبت‌شده و تأمین‌کنندگان بانک اطلاعاتی خود را به این مرکز ارائه دهند و از صحت اطلاعات در سیستم خود مطمئن شوند و در صورت وجود مغایرت، اقدام به اصلاح آن نمایند.
  • صفت انتشار تأمین‌کنندگان. درصورتی‌که فروشگاه‌ها بخواهند اطلاعات بیشتری از محصول (مانند مشخصات فنی) را در دسترس داشته باشند می‌توانند سؤالات خود را در مورد هر کالایی مطرح کنند و به ازای هر محصول به اطلاعات مفیدتر و کامل‌تری دست یابند.
  • صحه‌گذاری بارکد. سرویس صحه‌گذاری بارکد قادر است ایرادهای بارکد چاپ‌شده را شناسایی و اعلام نماید. مزایای استفاده از این خدمت افزایش سرعت اسکن کالا؛ جلوگیری از دریافت اطلاعات اشتباه توسط بارکدخوان و جلوگیری از حذف و اضافه تکراری اطلاعات در فاکتور فروش خواهد بود.
  • دیتابار. یک بارکد یک‌بعدی است که با زیرساخت‌ها و تجهیزات فیزیکی کانتر فروش و انبار فروشگاه‌های زنجیره‌ای همخوانی داشته و قادر است اطلاعاتی بیشتر از نام را در خود ذخیره نماید. اطلاعاتی همچون تاریخ انقضاء و سری ساخت و قیمت محصول که چالش‌های مرتبط با قفسه و کانتر فروش فروشگاه‌ها را ‌رفع می‌کند. در كشور ايران كه مشكلات نوسان قيمت در مورد كالاهاي توليدي وجود دارد جهت رهايي از دغدغه‌هاي موجود مي‌توان در کنار سایر بارکدها از نماد دیتابار استفاده كرد.
  • سرویس بارکدگذاری بر روی بسته‌بندی کالاها (یا محصولات فله‌ای) GTIN_14. این بارکد برای کد بسته‌بندی‌ها استفاده می‌شود و می‌تواند در پروژه‌های مختلفی ازجمله مدیریت انباردار و تعیین موجودی مؤثر باشد.
  • سرویس اپلیکیشن موبایلی برای اسکن اطلاعات کالا. خدمات مرکز شماره‌گذاری کالا و خدمات ایران در قالب اپلیکیشن موبایلی به این فروشگاه‌ها ارائه می‌شود.
  • سرویس سامانه انبار و سفارش‌گذاری. جهت جایابی صحیح و اصولی، کنترل موجودی انبار و قفسه‌ها و در نهایت سفارش‌گذاری محصول است.
  • سرویس سامانه ردیابی. امکان ردیابی اقلام و کالاها در داخل و خارج از فروشگاه و از تولیدکننده تا مصرف‌کننده با دریافت کدهای استاندارد کالا، مکان، تجهیزات لجستیک و نفرات امکان‌پذیر است.
  • سرویس سامانه قیمت‌گذاری. طراحی و اجرای سامانه قیمت‌گذاری و همچنین وب‌سرویس اطلاعات محصولات شامل تاریخ انقضاء، سری ساخت و قیمت محصول حتی به ازای سری ساخت و به تفکیک استان یا شهر‌ها با استفاده از دیتابارها.

3- علاوه بر صرفه‌جویی در وقت و هزینه، سایر مزایای مهم استفاده از استانداردهای GS1 در فروشگاه‌های زنجیره‌ای را می‌توان در قالب بهبود مدیریت موجودی؛ حفاظت از حقوق مصرف‌کنندگان؛‌ امکان فراخوان محصولات، جلوگیری از ورود کالای جعلی و تقلبی و جلوگیری از قاچاق؛ بهبود دقت سفارش‌گذاری و کاهش خطاهای حسابداری؛ افزایش بازده عملیاتی در تمامی فرایندهای کسب‌وکاری مختلف؛ امکان استفاده از سرویس‌های تبادل الکترونیکی داده؛ کاهش هزینه‌های سفارش تا پرداخت و امکان اطلاع از کالاهای تأمین‌کنندگان خارجی به‌طور مستقیم برشمرد. بی‌تردید گسترش استفاده از این خدمات می‌‌تواند به افزایش بهره‌وری در این فروشگاه‌ها و نیز بهره‌مندی متولیان بازار از مزایای آن در جهت سیاست‌گذاری‌های بهتر منجر شود.

راهکارهای سازمان GS1 در رفع چالش‌های فروشگاه‎های زنجیره‎ای در کشور

#فروشگاه_های_زنجیره_‌ای یکی از بخش‌های مهم در نظام توزیع کشور است که در سالیان اخیر رشد قابل‌توجهی داشته است. یکی از تحولات این حوزه امکان استفاده از سیستم نوین در فروش همچون ارائه فهرست اقلام خریداری‌شده، ارائه فاکتور، جمع صورت‌حساب و تخفیفات بوده است که صرفه‌جویی قابل‌توجهی در زمان و هزینه نسبت به سیستم سنتی ارائه می‌دهد. تکنولوژی #بارکد و #بارکد_خوان ‌ها است این امکان را در اختیار این فروشگاه‌ها قرار داده است و امروزه نه‌تنها در کانتر فروش فروشگاه‌های زنجیره‌ای بزرگ و #هایپر_مارکت ‌ها شاهد استفاده از بارکدها هستیم بلکه حتی در هیچ فروشگاه محلی و مغازه‌های کوچک نیز نمی‌توان موردی یافت که از این تکنولوژی و مزایای آن بهره نبرد. همچنین صندوق مکانیزه فروش نیز با استفاده از این تکنولوژی به فروشگاه‌‌های زنجیره‌ای و سایر کسب‌وکارها کمک می‌کند تا عملیات بازرگانی ازجمله فروش، خرید، دریافت، پرداخت، موجودی انبار و .... را ثبت، محاسبه و کنترل کنند.

مهم‌ترین چالش‌هایی که فروشگاه‌های زنجیره‌ای در استفاده از بارکدها عنوان کرده‌اند شامل نیاز به تعریف راه‌حل‌ها با هدف انطباق‌پذیری با استانداردهای جهانی با توجه به قابلیت ردیابی، ره‌گیری و ایمنی محصولات؛ عدم بهره‌مندی از تخصص، دانش و خدمات پشتیبانی کدینگ؛ عدم امكان رديابي صحيح كالا؛ تغییرات شدید قیمت؛ مواجه بودن با تأمین‌کنندگان بابت دریافت اطلاعات؛ پراکندگی در دسترسی به اطلاعات تمام تأمین‌کنندگان به‌صورت یکجا؛‌ تفاوت تاریخ تولید در قفسه‌ها و درنتیجه تفاوت قیمت‌ها؛‌ عدم برنامه‌ریزی صحیح برای جانمایی اقلام در قفسه‌ها؛‌ چالش «فایفو-FIFO» و عدم مدیریت قفسه‌بندی صحیح اقلام درون انبار؛ وجود تکرار در سامانه‌ها و ایجاد هزینه و هزینه برچسب‌گذاری مجدد می‌شود.